MANUEL MARIA (II)

Segundo programa adicado aos poemas de Manuel Maria con motivo do Día das Letras Galegas deste ano 2016 adicado ao Poeta da Terra Cha.
 

No programa de hoxe escoitaremos cancións dos poemarios Versos pra Cantar en Feiras e Romaxes, Canciós do Lusco ao Fusco, Aldraxe Contra a Xistra e Cantos Rodados para Alleados e Colonizados, ademais de obras teatrais como Abril de Lume e Ferro e Unha vez foi o Trebón, interpretados por María Manuela, Fuxan os Ventos, Elanor, Milladoiro e principalmente por A Quenlla.
 

Despois da súa participación na creación da editorial Xistral (a principios dos 50) e do colectivo Voces Ceibes, Manuel Maria viaxa por diversos paises, publicando poemarios en Arxentina, Uruguai, Portugal e Suiza. En 1969 publica en Uruguai o poemario Versos pra Cantar en Feiras e Romaxes, máis tarde, na súa editorial Xistral, publicaría os Cantos Rodados pra Alleados e Colonizados. Destes dous poemarios escoitaremos cancións de María Manoela, acompañada polo seu marido, Miguel Varela, co que máis adiante formaría o dúo Manuela e Miguel.
 

 

 

 

A principios dos anos 70, Manuel Maria crea a colección Val de Lemos dentro da editorial Xistral na que publicarían Celso Emilio Ferreriro, Neira Vilas, Darío Xohán Cabana, e Bernardino Graña entre outros. Nesta colección publicaría as Canciós do Lusco ó Fusco poemario que contiña a Canción de Cantar Tódolos Días, poema dos máis reivindicativos e censurados de Manuel María. Manuel María cedería a editorial á Unión do Povo Galego (UPG) para dar resposta ás necesidades culturais do nacionalismo, onde publicaría os Cantos Rodados para Alleados e Colonizados (colección Alexandre Bóveda), que máis adiante pasaría a mans da Asemblea Nacional Popular Galega (AN-PG) onde publicaría os seus Poemas para construir unha Patria.

En 1973 publicaría o seu poemario Aldraxe Contra a Xistra na editorial Roi Xordo de Xenebra. Á volta das súas andanzas por Europa intégrase na AN-PG, en 1975, ano da súa fundación. Esta organización xunto coa UPG formarían o Bloque Nacionalista Popular Galego (BN-PG) que daría paso máis adiante ao Bloque Nacionalista Galego (BNG). En 1986 a formación A Quenlla publica o seu primeiro disco co tírulo Os Tempos Ainda non, non son Chegados no que dedican a primeira cara do disco á musicalizacións propias de poemas deste poemario Aldraxe Contra a Xistra.

 

 [Descarga o disco de A Quenlla - Os Tempos Ainda non, non son Chegados]

No programa de hoxe escoitaremos tamén algunhos poemas non publicados en poemarios, seguramente algún saería nalgunha revista ou serían directamente cedidos polo autor aos cantantes Mini e Mero, que os interpretarían nas formaciones de Fuxan os Ventos e A Quenlla.

Ademais destes poemarios revisaremos as cancións feitas sobre textos aparecidos nas obras de teatro de Abril de Lume e Ferro e Unha Vez foi o Trebón de Manuel María, cancións feitas nos últimos anos por Mini e Mero dende a formación A Quenlla. Da primeira obra fan unha canción, da segunda un disco enteiro co título Os Irmandiños publicado en 2010.

 

 [Descarga o disco de A Quenlla - Os Irmandiños (Unha vez Foi o Trebón)] 

No programa de hoxe escoitaremos as seguintes cancións:

 

Versos pra Cantar en Feiras e Romaxes (1969)

Manual do Señorito [Maria Manoela - Idioma Meu (1977)]

Cantos Rodados para Alleados e Colonizados (1976)
Idioma Meu [Maria Manuela - Idioma Meu (1977)]
O Alleado [Maria Manoela - Idioma Meu (1977)]

Canciós do Lusco ao Fusco (1970)
Canción pra Cando se Escoita Falar Castrapo [Milladoiro - Unha Estrela por Guía (2006)]
Canción da Noite [Milladoiro - Unha Estrela por Guía (2006)]
Canción para Cantar Tódolos Días [Elanor - Once máis 15 (2009)]
Canción pra Agardar un Novo Día (Canto De Esperanza)

 [A Quenlla - Os Tempos Ainda non, non son Chegados (1986)]

Aldraxe Contra a Xistra (1973)
Romance I-Lembranza [A Quenlla - Os Tempos Ainda non, non son Chegados (1986)]
A Historia De Galicia [A Quenlla - Os Tempos Ainda non, non son Chegados (1986)]
Ollei Mozos [A Quenlla - Os Tempos Ainda non, non son Chegados (1986)]
Romance II [A Quenlla - Os Tempos Ainda non, non son Chegados (1986)]
 

[Poemas Soltos]
Cántiga de As Encrobas [Fuxan os Ventos - O Tequeletequele (1977)]
Cara a Libertade [Fuxan os Ventos - Sementeira (1978)]
O Galo Devesa [A Quenlla - Máis Alá da Neboa (1990)]
Parábola [A Quenlla - Namórate da Vida (1999)]
 

Abril de Lume e Ferro [Teatro] (1974)
E xa Tempo de Erguer a Liberdade [A Quenlla - De Amor, Dor e Loita (2014)]

Unha Vez foi o Trebón [Teatro] (1976)
Roi Xordo [A Quenlla - Os Irmandiños (2010)]
Cantiga do Derrubamento dos Castelos [A Quenlla - Os Irmandiños (2010)]
Cantiga de Maldicer contra Nuno Freire de Andrade, o Mao [Quenlla - Os Irmandiños (2010)]
Canción do Xuramento dos Irmandiños [A Quenlla - Os Irmandiños (2010)]
Canción da Derrota e Esperanza [A Quenlla - Os Irmandiños (2010)]

 

Preme nas seguintes ligazóns pra descargar os arquivos

 

Descarga o programa en mp3 [320 kbps] (179 Mb)
 

Descarga as cancións do programa

   

Descarga todas as cancións, poemas recitados e contos de Manuel María

 

MANUEL MARIA (I)

Con motivo do Día das Letras Galegas deste ano 2016 adicado á figura de Manuel María escoitaremos no programa de hoxe, e nos vindeiros dous programas, as cancións feitas ao longo dos anos dos poemas de Manuel María. Aínda que os programas adicados a poetas e cantautores que aquí presento adoitan ter todas, ou case todas as versións coñecidas deles, neste caso tiven que facer unha escolma debido á cantidade de musicalizacións dos poemas de Manuel María, cantidade que ronda á centena.

No programa de hoxe escoitaremos cancións dos poemarios Terra Cha, Advento, Documentos Personaes, Mar Maior e Os Soños na Gaiola, interpretados por Suso Vaamonde, Fuxan os Ventos, A Quenlla, Uxía, Magín Blanco, Na Virada, O Carro e Pirilampo.

Manuel María, nado en Outeiro de Rei, na Terra Cha, publica no ano 1954 os poemarios de Advento e Terra Cha, este último sería o poemario máis coñecido do Poeta da Terra Cha. En Terra Cha atopamos unha colección de poemas adicados á terra natal do autor, o que supón o abandono da estética culturalista pola patrimonial e tradicional. En 1956 coñecería a Saleta Goi, constante compañeira na súa vida e na súa poesía, coa que casaría tres despois.

 

 

En 1958 instálase en Monforte de Lemos onde exerce como procurador dos tribunais. Neste ano publica Documentos Persoaes co que empeza coa poesía social, tan necesaría na poesía galega e na española. En 1963 publica na editorial Galaxia o seu poemario Mar Maior, escolma de poemas escritos nos anos 50. 

A principios dos anos 60 milita, na clandestinidade, no Partido Socialista Galego, e dende 1964 na Unión do Povo Galego (UPG), fundada no mesmo ano, xunto coa súa muller e compañeira Saleta. A militancia na UPG repórtalle prohibicións de recitais e conferencias, censura de poemas e libros, detencións, vixilancia e acoso de policía e garda civil, ademais de multas. En Maio de 1967 presenta ao cantante Raimon na Residencia de Estudantes compostelá. neste mesmo ano contacta cun selo discográfico, creando o proxecto EDIGSA-Xistral, que publicaría entre 1968 e 1972 as gravacións dos distintos compoñentes da Nova Canción Galega, presentada no Teatro Capitol o 1 de Decembro de 1968, Manuel María publicaría o primeiro dos discos EPs desta colección con cinco poemas recitados por el mesmo, e que máis adiante publicaría no libro Remol. 

Neste ano de 1968 publica o seu primeiro poemario infantil co título Os Soños na Gaiola, poemario que alcanzaría tanta fama, senon máis, como o anteriormente mencionado Terra Cha. Gran parte do éxito de Os Soños na Gaiola débese ao cantante Suso Vaamonde que publica dez anos despois un disco dobre con 25 musicalizacións dos 49 poemas que compoñen o poemario.

 

Descarga o disco completo de Suso Vaamonde de Os Soños na Gaiola 

 No programa de hoxe escoitaremos as seguintes cancións:

Terra Cha (1954)

O Carro [Fuxan os Ventos - Fuxan os Ventos (1977)]

O Cuco [Suso Vaamonde - Os Soños na Gaiola (1977)]
Vilalba [A Quenlla - Silencios na Memoria (2004)]
Chinelas [Milladoiro - Unha Estrela por Guía (2006)]
Traballos de Todo o Ano [Uxía e Magín Blanco - Canta ao Cuco (2015)]
Terra Cha [Uxía - Andando á Terra (2011)]

Advento (1954)

Poema (Quero Ser Río) [Uxía - Andando á Terra (2011)]

Documentos Persoaes (1958)

Bando do Alcalde [A Quenlla - Europolis '88 (1988)]

Mar Maior (1963)

Verbas a un Irmau [A Quenlla - A Casa que Nunca Tivemos (1996)]

Os Soños na Gaiola (1968)

Galicia [Suso Vaamonde - Os Soños na Gaiola (1978)]

A lúa [Suso Vaamonde - Os Soños na Gaiola (1978)]
O Arco da Vella [Suso Vaamonde - Os Soños na Gaiola (1978)]
O río - O mar [Uxía e Magín Blanco - Canta ao Cuco (2015)]
Campás [Suso Vaamonde - Os Soños na Gaiola (1978)]
O meu Barco [O Carro - Manifesto (1977)]
O Muiño [Suso Vaamonde - Os Soños na Gaiola (1978)]
A Fouce [Suso Vaamonde - Os Soños na Gaiola (1978)]
O Aradiño [Fuxan os Ventos - Fuxan os Ventos (1977)]
Labregos [Fuxan os Ventos - Fuxan os Ventos (1977)]
O Lume Novo [Suso Vaamonde - Os Soños na Gaiola (1978)]
Caracol [Suso Vaamonde - Os Soños na Gaiola (1978)]
Señor Gato [Na Virada - Rolada das Cantigas (2002)]
Anduriñas [Pirilampo - Teatro do Guiñol (2016)]

Preme nas seguintes ligazóns pra descargar os arquivos

 

Descarga o programa en mp3 [320 kbps] (169 Mb)
 

Descarga as cancións do programa

   

Descarga todas as cancións, poemas recitados e contos de Manuel María

  

CANCIÓN REIVINDICATIVA Y SOCIAL EN LA DEMOCRACIA: I.- A NOVA CANCIÓN GALEGA (III) [1976-1977]

Fermín Bouza, Bibiano, Celso E Ferreiro e Carme Santos
en Compostela (Día da Patria Galega. 1977)

Despois da morte de franco e da instauración da nova democracia, parte da censura que os cantantes sufríron co franquismo (parte, non toda) caeu co franquismo e poidéronse cantar moitas cousas que antes non podían. Neste novo ciclo de Canción Reivindicativa y Social en la Democracia imos facer un repaso das cancións que na nosá nación estábanse a cantar, un periodo que perdura dende 1976 ata comenzos dos anos 80.

En relación con este novo ciclo, non irei facendo todos os programas de seguido, é dicir, que ainda que prevexo facer un amplo repaso destas cancións en todo o país, irei interrumpindo este ciclo con outros programas.

Despois da ditadura, a canción folk e a canción de autor toma gran importancia en todo o país, é o máximo explendor para este tipo de música. Nembargantes a canción que se facía nuns lugares podía ser moi distinta doutros. Dos cantantes que xa cantaban durante a ditadura, a meirande parte deles seguiron despois de 1975, cantando as cousas que antes non deixaba a censura. Pero tamén hai un xurdimento de novos cantantes non profesionais (algúns deles actores, periodistas, escritores...) que, sobre todo entre 1976 e 1978, publican os seus discos. Destes artistas puntuais temos, no mellor dos casos, un ou dous traballos publicados de cada un.

No caso de galiza as cancións que se facían falaban, non só de reivindicacións sociais e dereitos dos traballadores, senón tamén da defensa do galego coma lingua dos galegos, da unidade dos galegos frente ao capitalismo, da independencia e da inmigración.

Moitos dos cantantes que tiñamos antes de 1975 no colectivo Voces Ceibes e despois coa Nova Canción Galega, seguiron publicando despois: Bibiano, Benedicto, Xerardo Moscoso, Jei Noguerol, Xoan Rubia, Miro Casabella, Suso Vaamonde... outros xurden nun momento de reivindicación social e cultural no que a censura estaba case morta (e senón que llelo dixeran a Suso Vaamonde que chegou entrar no cárcere por una das súas adaptacións da canción Uah!), como foi o caso de Fuxan os Ventos (aínda que xa estaban formados dende 1972), Xosé Manoel Conde, Pilocha ou María Manoela (que antes de 1976 só cantaba canción popular) xunto co seu marido Miguel Varela.

Neste programa e no seguinte facemos un percorrido por estas cancións que xurdiron dende o fin da ditadura ata principios dos oitenta.

No programa de hoxe escoitaremos as seguintes cancións:

Bibiano - Agora Entramos Nós [Estamos Chegando o Mar (1976)]
Bibiano - Estamos Chegando o Mar [Estamos Chegando o Mar (1976)]
Jei Noguerol - Voa, Voa [Denantes dos Vinte Anos (1976)]
Xerardo Moscoso - A Paz [Galicia (1976)]
Xerardo Moscoso - Non Houbo Galos (Salvador García Bodaño) [Galicia (1976)]
Xerardo Moscoso - Terra, Pobo e Lingoa (Guillermo Rojo) [Galicia (1976)]
Xerardo Moscoso - Deitada Rente o Mar (C E Ferreiro) [Galicia (1976)]
Xerardo Moscoso - Pra Mocedade (C E Ferreiro) [Galicia (1976)]
Xose Manuel Conde - Era Rebelde e Tiña [Bule, Berra, Chora (1978)]
Xose Manuel Conde - Xa non Sei [Bule, Berra, Chora (1978)]
Xose Manuel Conde - Canzón para que un Neno non Durma (L Pimentel) [(1978)]
Fuxan os Ventos - Irmaus (C E Ferreiro) [Fuxan os Ventos (1976)]
Fuxan os Ventos - Compañeira [Fuxan os Ventos (1976)]
Fuxan os Ventos - Brazos pra Seitura  [O Tequeletequele (1977)]
Xoan Rubia - María (GAC Portugal) [Lembranzas (1977)]
Suso Vaamonde - Derradeira Vontade de Fuco Buxán (C E Ferreiro) [Nin Rosmar un Laido]
Suso Vaamonde - Alfonso Daniel R. Castelao (D X Cabana) [Nin Rosmar un Laido (1977)]
Suso Vaamonde - ­Uah! [Nin Rosmar un Laido (1977)]

Preme nalgúnha das seguintes ligazóns para descargar o programa en mp3

  

Descarga o programa en mp3 [320 Kbps] (138,71 Mb)

 

Descarga as Cancións do Programa